W Ciechanowie trwa gorąca dyskusja o przyszłości tzw. krubińskich mokradeł. Władze miasta planują budowę osiedla mieszkaniowego na terenach podmokłych – obszarze cennym przyrodniczo i ważnym dla lokalnej retencji wody. Inwestycja ma objąć kilkanaście bloków mieszkalnych dla około 1,5 tysiąca mieszkańców.
Dla jednych to szansa na rozwój miasta i nowe mieszkania. Dla innych – przykład kolejnej decyzji urbanistycznej, która ignoruje rolę przyrody w funkcjonowaniu współczesnych miast.
Spór o mokradła w Ciechanowie pokazuje jednak coś znacznie większego niż lokalny konflikt. To pytanie
o to, jak chcemy budować miasta w czasach zmian klimatu.

Mokradła – „nieużytki”, które ratują miasta
Przez lata mokradła traktowano jako problematyczne tereny wymagające osuszenia. Dziś naukowcy, urbaniści i hydrolodzy mówią wprost: to jedne z najcenniejszych ekosystemów na świecie.
Dlaczego?
Bo mokradła:
- magazynują wodę,
- ograniczają skutki suszy,
- chronią przed podtopieniami,
- oczyszczają wodę,
- obniżają temperaturę w czasie upałów,
- pochłaniają dwutlenek węgla,
- zwiększają bioróżnorodność.
W praktyce działają jak naturalna gąbka. Podczas ulewnych deszczy zatrzymują nadmiar wody, a w czasie suszy stopniowo ją oddają. Dzięki temu pomagają stabilizować lokalny mikroklimat i wspierają naturalną retencję.
To szczególnie ważne dziś, gdy miasta coraz częściej mierzą się z:
- gwałtownymi opadami,
- miejskimi podtopieniami,
- falami upałów,
- suszą hydrologiczną,
- przegrzewaniem przestrzeni miejskich.
Paradoks polega na tym, że jednocześnie nadal zabudowujemy właśnie te miejsca, które mogłyby nas przed tym chronić.
Miasta przyszłości nie mogą być tylko z betonu
Jeszcze kilkanaście lat temu planowanie miast opierało się głównie na jednej zasadzie: wodę trzeba jak najszybciej odprowadzić kanalizacją poza miasto.
Dziś wiadomo już, że ten model przestaje działać.
Coraz częstsze nawalne deszcze przeciążają kanalizację deszczową, a zabetonowane powierzchnie nie są w stanie wchłaniać wody. Efekt?
- zalane ulice,
- podtopione osiedla,
- wysychające gleby,
- rosnące temperatury w centrach miast.
Dlatego współczesna urbanistyka coraz częściej mówi o błękitno-zielonej infrastrukturze.
Czym jest błękitno-zielona infrastruktura?
To podejście do projektowania miast, które wykorzystuje naturę do rozwiązywania problemów klimatycznych i hydrologicznych.
„Błękitna” infrastruktura oznacza wodę:
- rzeki,
- mokradła,
- zbiorniki retencyjne,
- systemy zatrzymujące deszczówkę.
„Zielona” to:
- drzewa,
- parki,
- łąki kwietne,
- zielone dachy,
- tereny biologicznie czynne.
Ich połączenie tworzy naturalny system ochrony miasta przed skutkami zmian klimatu.
Fundacja Sendzimira od lat podkreśla, że błękitno-zielona infrastruktura nie jest już estetycznym dodatkiem do miasta, ale elementem bezpieczeństwa klimatycznego i jakości życia mieszkańców.
To właśnie dlatego coraz więcej europejskich miast:
- odtwarza mokradła,
- renaturyzuje rzeki,
- rozszczelnia betonowe powierzchnie,
- rozwija retencję naturalną,
- inwestuje w rozwiązania oparte na naturze (Nature-Based Solutions).

Mokradła to infrastruktura klimatyczna
W tym kontekście mokradła przestają być „wolnym terenem pod inwestycję”. Zaczynają pełnić rolę naturalnej infrastruktury klimatycznej miasta.
Ich funkcję można porównać do:
- zbiorników retencyjnych,
- systemów przeciwpowodziowych,
- naturalnych filtrów wody,
- miejskich klimatyzatorów.
Różnica jest jednak ogromna – natura wykonuje tę pracę skuteczniej, taniej i bez kosztownej infrastruktury technicznej.
Co więcej, tereny podmokłe pomagają również ograniczać skutki globalnego ocieplenia. Szczególnie torfowiska magazynują ogromne ilości węgla organicznego. Ich osuszanie powoduje uwalnianie CO₂ do atmosfery.
Dlatego ochrona mokradeł przestaje być wyłącznie tematem ekologicznym. To coraz częściej kwestia bezpieczeństwa klimatycznego miast.
Rozwój miasta czy rozwój odpowiedzialny?
Oczywiście miasta potrzebują mieszkań i nowych inwestycji. Problem nie polega na tym, czy budować, ale gdzie i jak budować.
Nowoczesne planowanie przestrzenne powinno dziś uwzględniać:
- odporność klimatyczną,
- gospodarkę wodną,
- ochronę terenów biologicznie czynnych,
- komfort mieszkańców,
- dostęp do zieleni,
- adaptację do zmian klimatu.
Coraz więcej ekspertów podkreśla, że miasta przyszłości nie wygrają wyścigu liczbą nowych bloków, ale jakością przestrzeni i zdolnością do radzenia sobie ze skutkami kryzysu klimatycznego.
Czego uczy nas historia z Ciechanowa?
Spór o krubińskie mokradła pokazuje rosnącą świadomość społeczną. Mieszkańcy coraz częściej interesują się:
- retencją,
- ochroną zieleni,
- urbanistyką,
- wpływem inwestycji na klimat i jakość życia.
I bardzo dobrze.
Bo przyszłość miast nie zależy już wyłącznie od betonu i nowych inwestycji. Coraz większe znaczenie mają:
- woda,
- zieleń,
- odporność klimatyczna,
- jakość przestrzeni publicznej.
A mokradła mogą być jednym z najważniejszych elementów tej przyszłości – o ile pozwolimy im istnieć.

Źródła
Gazeta Wyborcza – artykuł dotyczący inwestycji na mokradłach w Ciechanowie
https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,32790066,ciechanow-miasto-chce-budowac-bloki-na-mokradlach-mielismy.html?utm_source=facebook.com&utm_medium=SM&utm_campaign=FB_Gazeta_Wyborcza&fbclid=IwY2xjawR3o3FleHRuA2FlbQIxMABicmlkETB1elM0RzRvTmNOdXg1Vkdkc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHpgQfQO6Ldlb2uj0EPoa0zrWsPHE0DdqLCLfWnSirQ7wgz6uA9BdgjQgOdmw_aem_EhqEbY6y4UirZp6XzmOKrA
Fundacja Sendzimira – publikacje dotyczące błękitno-zielonej infrastruktury
UNEP – opracowania dotyczące mokradeł i zmian klimatu
WWF Polska – materiały edukacyjne o mokradłach
Konwencja Ramsarska dotycząca ochrony obszarów wodno-błotnych
Wody Polskie – informacje dotyczące retencji naturalnej

