OZE, mrówki i czyste ciepło
Nowelizacja przepisów o odnawialnych źródłach energii, nowe wytyczne GDOŚ dla inwestycji, miliardy na transformację ciepłownictwa i nowe możliwości dla przemysłu – podsumowujemy najważniejsze informacje środowiskowe z 18–24 września 2026 r.
Miniony tydzień przyniósł kilka informacji, które mogą mieć praktyczne znaczenie dla inwestorów, przedsiębiorstw, samorządów oraz autorów dokumentacji środowiskowej.
Szczególnie interesujące są zmiany dotyczące OZE i biometanu, przygotowywane przez GDOŚ standardy ochrony mrówek w procesie inwestycyjnym oraz nowe instrumenty finansowania dekarbonizacji przemysłu i ciepłownictwa.

Nowelizacja OZE coraz bliżej wejścia w życie
24 września 2026 r. Senat przyjął bez poprawek ustawę o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, uchwaloną wcześniej przez Sejm 4 września.
Nowelizacja ma przede wszystkim usprawnić rozwój odnawialnych źródeł energii. Istotne znaczenie mają rozwiązania dotyczące biometanu i biogazu, ale również zmiany odnoszące się do prosumentów i funkcjonowania części rynku energii.
Senat wskazuje, że przepisy mają zwiększyć wsparcie dla produkcji biometanu i biogazu, usprawnić realizację inwestycji oraz wprowadzić rozwiązania dotyczące prosumentów.
Dla inwestorów planujących biogazownie, instalacje biometanowe lub przedsięwzięcia związane z lokalnym wykorzystaniem OZE oznacza to konieczność śledzenia ostatniego etapu procesu legislacyjnego.
Ustawa nie jest jeszcze obowiązującym prawem – po zakończeniu prac parlamentarnych konieczne jest jej podpisanie i ogłoszenie.
Z punktu widzenia dokumentacji środowiskowej rozwój biogazu i biometanu oznacza kolejne inwestycje wymagające prawidłowego określenia m.in. rodzaju i ilości substratów, emisji do powietrza, gospodarki pofermentem, transportu, oddziaływania odorowego, zapotrzebowania na wodę oraz wpływu instalacji na najbliższą zabudowę.

GDOŚ przygotowuje standardy ochrony mrówek przy inwestycjach
To jedna z ciekawszych informacji z punktu widzenia osób przygotowujących KIP, raporty OOŚ i inwentaryzacje przyrodnicze.
21 września Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska rozpoczęła konsultacje projektu opracowania:
„Ochrona mrówek (Formicidae) w planowaniu i realizacji przedsięwzięć”.
Dokument ma uporządkować sposób postępowania z mrówkami na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego. Obejmuje m.in. metodykę rozpoznania terenowego, dokumentowanie gniazd i stanowisk, identyfikację możliwych oddziaływań, działania minimalizujące oraz zasady zabezpieczania i,w uzasadnionych sytuacjach – przenoszenia kolonii.
Co szczególnie istotne, GDOŚ wskazuje, że opracowanie może być wykorzystywane przy kwalifikowaniu przedsięwzięć do oceny oddziaływania na środowisko, sporządzaniu dokumentacji środowiskowej, prowadzeniu OOŚ oraz sprawowaniu nadzoru przyrodniczego.
To ważny sygnał dla autorów inwentaryzacji przyrodniczych. Mrówki mogą coraz częściej pojawiać się w dokumentacji nie tylko jako przypadkowo odnotowany element entomofauny, ale jako grupa wymagająca udokumentowanego rozpoznania i właściwie dobranych działań minimalizujących, szczególnie w przypadku stwierdzenia gatunków objętych ochroną.
Projekt jest na razie wersją roboczą. Uwagi w konsultacjach można zgłaszać do 5 października 2026 r.

3 mld zł na transformację ciepłownictwa
23 września NFOŚiGW podsumował kolejne Forum Energia–Efekt–Środowisko, którego głównym tematem była transformacja polskiego ciepłownictwa.
Jednym z najważniejszych instrumentów pozostaje Fundusz Transformacji Ciepłownictwa z budżetem 3 mld zł. Program ma wspierać modernizację i dekarbonizację systemów ciepłowniczych.
Wśród rozwiązań wskazywanych przez NFOŚiGW znajdują się m.in. odnawialne źródła energii, pompy ciepła, wykorzystanie ciepła odpadowego, magazyny ciepła, elektryfikacja, modernizacja i cyfryzacja sieci oraz poprawa efektywności systemów.
Z perspektywy inwestycji środowiskowych szczególnie interesujące jest coraz większe znaczenie łączenia kilku technologii w ramach jednego systemu – np. OZE, magazynów ciepła i wykorzystania ciepła odpadowego.
Takie przedsięwzięcia wymagają odpowiedniego przygotowania również od strony środowiskowej. Już na etapie koncepcji warto określić, czy inwestycja będzie wymagała decyzji środowiskowej, pozwolenia emisyjnego, pozwolenia wodnoprawnego lub innych decyzji sektorowych.
NFOŚiGW zapowiedział, że kolejne Forum, planowane na 21 października 2026 r., będzie poświęcone energii z odpadów.

Podkarpacie: społeczności energetyczne w praktyce
Ciekawa inicjatywa pojawiła się również w naszym regionie.
WFOŚiGW w Rzeszowie zapowiedział na 28 września 2026 r. warsztaty na Politechnice Rzeszowskiej dotyczące praktycznych zasad tworzenia i funkcjonowania społeczności energetycznych.
Tematem spotkania będzie m.in. tworzenie spółdzielni energetycznych oraz praktyczne wykorzystanie lokalnego potencjału OZE. Jednym z prezentowanych przykładów będzie Spółdzielnia Energetyczna FREDROPOL.
Rozwój spółdzielni energetycznych jest interesujący również z punktu widzenia planowania inwestycji. Wraz ze wzrostem lokalnej produkcji energii można spodziewać się kolejnych przedsięwzięć obejmujących instalacje fotowoltaiczne, biogazownie, magazyny energii, przyłącza i pozostałą infrastrukturę energetyczną.
Dla gmin oraz inwestorów kluczowe będzie zatem połączenie analiz technicznych i ekonomicznych z wcześniejszym sprawdzeniem uwarunkowań środowiskowych, planistycznych i przyrodniczych danego terenu.

Unia Europejska: 1 mld euro na ograniczenie emisji z przemysłu
24 września Komisja Europejska opublikowała ostateczne warunki kolejnej aukcji Innovation Fund dotyczącej dekarbonizacji ciepła procesowego w przemyśle – IF26 Heat Auction.
Planowany budżet wynosi 1 mld euro, a środki mają pochodzić z przychodów systemu EU ETS. Nabór ofert ma rozpocząć się na początku grudnia 2026 r.
Wsparcie będzie kierowane m.in. do projektów wykorzystujących:
- przemysłowe pompy ciepła i kotły elektryczne,
- magazyny energii cieplnej,
- ciepło słoneczne i geotermalne,
- inne technologie ograniczające zużycie paliw kopalnych w procesach przemysłowych.
Program jest szczególnie istotny dla sektorów wymagających dużych ilości ciepła technologicznego – m.in. przemysłu chemicznego, papierniczego, stalowego, cementowego oraz spożywczego.
Z punktu widzenia przygotowania inwestycji może to oznaczać rosnącą liczbę projektów związanych z modernizacją źródeł ciepła, elektryfikacją procesów technologicznych oraz budową nowych instalacji OZE.
A tam, gdzie zmienia się technologia produkcji, źródło energii lub wielkość instalacji, należy równolegle analizować konsekwencje dla decyzji środowiskowej, pozwolenia zintegrowanego, emisji do powietrza, gospodarki wodno-ściekowej i gospodarki odpadami.

El Niño będzie się nasilać
23 września Światowa Organizacja Meteorologiczna zwróciła uwagę na rozwijające się zjawisko El Niño.
Według WMO zjawisko ma nasilać się w końcówce 2026 r., zwiększając w różnych częściach świata ryzyko ekstremalnych temperatur, susz, pożarów oraz intensywnych opadów i powodzi.
Skutki El Niño nie ograniczają się do obszaru tropikalnego Pacyfiku. Zmiany temperatur oceanów wpływają na globalną cyrkulację atmosferyczną, a tym samym na rozkład temperatur i opadów w różnych częściach świata.
Z punktu widzenia przygotowania inwestycji to kolejny argument za tym, aby odporność na zmiany klimatu przestała być traktowana jako formalny dodatek do dokumentacji środowiskowej.
W KIP i raportach OOŚ coraz większego znaczenia nabierają analizy odporności przedsięwzięć na fale upałów, suszę, niedobory wody, nawalne opady, lokalne podtopienia, silny wiatr oraz inne zjawiska ekstremalne.

Nowy rezerwat przyrody – ponad 180 ha lasów pod ochroną
24 września poinformowano również o utworzeniu nowego rezerwatu przyrody „Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego” w województwie śląskim.
Rezerwat obejmie ponad 180 ha cennych kompleksów leśnych Nadleśnictwa Rybnik, a zarządzenie w sprawie jego utworzenia zacznie obowiązywać 6 października 2026 r.
To kolejny przykład rozszerzania powierzchni objętych ochroną rezerwatową w Polsce. Z punktu widzenia inwestorów przypomina również o konieczności korzystania z aktualnych danych przestrzennych dotyczących form ochrony przyrody – szczególnie przy wstępnej analizie lokalizacji inwestycji.
W praktyce sprawdzenie uwarunkowań środowiskowych powinno być wykonywane możliwie wcześnie, jeszcze przed zakupem nieruchomości lub wyborem ostatecznego wariantu lokalizacyjnego przedsięwzięcia.

Coraz więcej środowiska już na etapie planowania inwestycji
Informacje z minionego tygodnia pokazują jeden wyraźny kierunek: kwestie środowiskowe coraz silniej przesuwają się na początek procesu inwestycyjnego.
Dotyczy to zarówno dużych zakładów przemysłowych i ciepłowniczych, jak i instalacji OZE, inwestycji liniowych czy przedsięwzięć realizowanych na terenach cennych przyrodniczo.
Wczesne rozpoznanie przyrodnicze, analiza dostępności wody, emisji, gospodarki odpadami, uwarunkowań przestrzennych i form ochrony przyrody pozwalają ograniczyć ryzyko późniejszych wezwań do uzupełnienia dokumentacji, zmiany projektu lub wydłużenia procedury administracyjnej.
BOI KRUK wspiera inwestorów w przygotowaniu kart informacyjnych przedsięwzięcia, raportów OOŚ, inwentaryzacji przyrodniczych, dokumentacji emisyjnej i wodnoprawnej oraz w prowadzeniu procedur związanych z uzyskaniem decyzji środowiskowych.

Źródła i materiały
Informacje wykorzystane w artykule pochodzą przede wszystkim z oficjalnych komunikatów i materiałów instytucji krajowych oraz unijnych:
- Senat Rzeczypospolitej Polskiej – materiały dotyczące ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw:
https://www.senat.gov.pl/prace/posiedzenia/ - Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska – konsultacje opracowania „Ochrona mrówek (Formicidae) w planowaniu i realizacji przedsięwzięć”:
https://www.gov.pl/web/gdos/ - Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – informacje dotyczące transformacji sektora ciepłowniczego oraz Forum Energia–Efekt–Środowisko:
https://www.gov.pl/web/nfosigw/ - Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie – informacje dotyczące społeczności energetycznych i doradztwa energetycznego:
https://bip.wfosigw.rzeszow.pl/ - Komisja Europejska – Directorate-General for Climate Action – informacje dotyczące Innovation Fund oraz aukcji IF26 Heat Auction:
https://climate.ec.europa.eu/ - World Meteorological Organization (WMO) – komunikaty i prognozy dotyczące rozwoju zjawiska El Niño:
https://wmo.int/ - Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach / Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska – informacje dotyczące nowych form ochrony przyrody i rezerwatów:
https://www.gov.pl/web/rdos-katowice/
Stan informacji: 24 września 2026 r.
W przypadku projektów ustaw, konsultacji i programów finansowania wskazany status może ulegać zmianie wraz z postępem prac legislacyjnych lub publikacją kolejnych komunikatów właściwych instytucji.


